Η Δρ. Γαλάνη μιλάει στον Άλφα για την εγκυμοσύνη και τον καρκίνο

 

Εκτύπωση

ΤΑ ΝΕΑonline ΥΓΕΙΑ ΔΡΑΣΗ+ΖΩΗ - Χτύπημα στον «πυρήνα» του προβλήματος

ΤΑ ΝΕΑonline ΥΓΕΙΑ ΔΡΑΣΗ+ΖΩΗ - Χτύπημα στον «πυρήνα» του προβλήματος 

Δημοσίευση: 27 Οκτωβρίου 2008
 
Της Ελένης Γαλάνη, MD, PhD
 

Οι στοχευμένες θεραπείες του καρκίνου αποτελούν καρπό 100 ετών ιατρικής έρευνας, αφιερωμένης στην αποκωδικοποίηση των διαφορών μεταξύ των καρκινικών και των φυσιολογικών κυττάρων, αλλά και των καρκινικών κυττάρων μεταξύ τους. 
Τα φάρμακα αυτά επιτίθενται (στοχεύουν) σε συγκεκριμένα στάδια της ανάπτυξης των καρκινικών κυττάρων (στόχους), αναστέλλοντας την καρκινογένεση, τον πολλαπλασιασμό και τη μετάσταση του καρκίνου. Οι στοχευμένες θεραπείες χορηγούνται είτε σε συνδυασμό με τη χημειοθεραπεία και την ορμονοθεραπεία είτε μόνες τους. 
Μέχρι πρότινος, τα αντικαρκινικά φάρμακα εστίαζαν κυρίως στην εξόντωση των κυττάρων που πολλαπλασιάζονται γρήγορα, επειδή ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά των καρκινικών κυττάρων είναι ο ταχύτατος, ανεξέλεγκτος πολλαπλασιασμός. Δυστυχώς, υπάρχουν και υγιή κύτταρα που πολλαπλασιάζονται πολύ γρήγορα, με συνέπεια η χημειοθεραπεία να προκαλεί ποικίλες παρενέργειες σε όλο το σώμα. 
 
Οι στοχευμένες θεραπείες δρουν στα καρκινικά κύτταρα αφήνοντας ανέπαφα τα υγιή. Επίσης, πολλές φορές η εκλεκτική δράση τους επεκτείνεται και μεταξύ των ίδιων των καρκινικών κυττάρων, ανάλογα με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά τους. Λόγω του διαφορετικού τρόπου δράσης, οι στοχευμένες θεραπείες έχουν διαφορετικές παρενέργειες από την κλασική χημειοθεραπεία. 
 
Με την εξέλιξη της μοριακής βιολογίας έγινε δυνατή η κατανόηση των βημάτων που οδηγούν στην καρκινογένεση. Το επόμενο βήμα ήταν ο σχεδιασμός φαρμάκων τα οποία μπλοκάρουν συγκεκριμένα στάδια της δημιουργίας του καρκίνου, αναστέλλοντας την ικανότητα των νεοπλασματικών κυττάρων να αναπτύσσονται, να διαιρούνται (πολλαπλασιασμός), να επιδιορθώνονται, να μεταναστεύουν και/ή να επικοινωνούν με άλλα κύτταρα. 
 
Ένας επιπλέον πολύ σημαντικός τρόπος δράσης μιας κατηγορίας στοχευμένων φαρμάκων είναι η αναστολή της αγγειογένεσης. Οι καρκινικοί όγκοι έχουν την ιδιότητα να δημιουργούν το δικό τους σύστημα αιμοφόρων αγγείων (δηλαδή να προκαλούν αγγειογένεση), που τους τροφοδοτεί με οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά για να μεγαλώσουν. Όταν ένα φάρμακο καταστρέφει το δίκτυο των αιμοφόρων αγγείων τους, οι όγκοι «λιμοκτονούν». Αυτές οι στοχευμένες θεραπείες είναι γνωστές ως «αντιαγγειογενετικοί παράγοντες». 
Οι ειδικοί ανά τον κόσμο συμφωνούν πως οι στοχευμένες θεραπείες δεν αποτελούν υποκατάστατο των παραδοσιακών αντικαρκινικών θεραπειών, αλλά συμπλήρωμά τους. Όντως, οι στοχευμένες θεραπείες συνήθως χορηγούνται σε συνδυασμό με την κλασική χημειοθεραπεία ή τις άλλες θεραπείες του καρκίνου _ και η προσθήκη τους στο θεραπευτικό οπλοστάσιο κατά του καρκίνου αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου στη μάχη κατά της νόσου.
 
Είδη
 
Οι στοχευμένες θεραπείες χωρίζονται στις εξής ευρείες κατηγορίες: 
* Σε εκείνες που στοχεύουν στα εσωτερικά συστατικά (κινάσες, πρωτεάσες και παράγοντες ανάπτυξης) των καρκινικών κυττάρων. Αυτές είναι μικρά μόρια που εισέρχονται στα κακοήθη κύτταρα και διαταράσσουν τη λειτουργία τους. Τα φάρμακα αυτά είναι γνωστά και ως μικρά μόρια. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν τα φάρμακα ιματινίβη (χρησιμοποιείται για ορισμένες μορφές λευχαιμίας και τους κακοήθεις γαστρεντερικούς στρωματικούς όγκους), η γεφιτινίβη (καρκίνος του πνεύμονος), η ερλοτινίβη (καρκίνος του πνεύμονος και του παγκρέατος), η βορτεζομίβη (πολλαπλούν μυέλωμα), η σουνιτινίβη (καρκίνος του νεφρού και κακοήθεις γαστρεντερικοί στρωματικοί όγκοι) και η λαπατινίβη (καρκίνος του μαστού), σοραφενίδη (ηπατοκυτταρικός καρκίνος και καρκίνος του νεφρού), τεμσιρόλιμους (καρκίνος του νεφρού). 
* Σε εκείνες που στοχεύουν σε υποδοχείς που βρίσκονται στο εξωτερικό περίβλημα των καρκινικών κύτταρα. Οι υποδοχείς είναι πρωτεΐνες της κυτταρικής μεμβράνης, οι οποίες δεσμεύονται εκλεκτικά από το φάρμακο, αναστέλλοντας τη δράση των καρκινικών κυττάρων. Οι θεραπείες που δεσμεύουν τους υποδοχείς είναι γνωστές ως μονοκλωνικά αντισώματα. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν η ριτουξιμάβη (χορηγείται για το λέμφωμα), η τραστουζουμάβη (καρκίνος του μαστού), η γεμτουζουμάβη (λευχαιμία), αλεμτουζουμάβη (λευχαιμία), ιβριτουμομάβη (λέμφωμα), τοσιτουμομάβη (λέμφωμα), σετουξιμάβη (καρκίνος παχέος εντέρου, καρκίνοι κεφαλής και τραχήλου), μπεβασιζουμάβη (καρκίνος παχέος εντέρου, καρκίνος πνεύμονος και μαστού), πανιτουνιμάβη (καρκίνος παχέος εντέρου). 
Αξίζει να σημειωθεί ότι πολλά από αυτά τα φάρμακα μελετώνται και σε άλλους τύπους καρκίνων από αυτούς για τους οποίους έχουν πάρει έγκριση και προαναφέρονται, ενώ τα αποτελέσματά τους αναμένονται σύντομα. 
 
Με σύμμαχο το ανοσοποιητικό...
 
Οι ιντερφερόνες είναι φυσικές ουσίες που παράγονται στον οργανισμό και ενισχύουν την αντίστασή του σε λοιμώξεις Ο ακριβής τρόπος δράσης τους εναντίον του καρκίνου δεν είναι πλήρως κατανοητός, αλλά θεωρείται ότι δρουν ως ανοσοτροποποιητικά (τροποποιούν τη λειτουργία του ανοσολογικού συστήματος, δηλαδή του αμυντικού συστήματος του οργανισμού). Η ιντερφερόνη άλφα χρησιμοποιείται στη θεραπεία του καρκίνου του νεφρού, του μελανώματος, της χρόνιας μυελογενούς λευχαιμίας, της λευχαιμίας εκ τριχωτών κυττάρων και του λεμφωζιδιακού λεμφώματος και του συσχετιζόμενου με το AIDS σάρκωμα kaposi. 
Οι ιντερλευκίνες είναι φυσικές ουσίες του σώματος οι οποίες ενεργοποιούν τα λεμφοκύτταρα (κατηγορία των λευκών αιμοσφαιρίων). Η ιντερλευκίνη 2 χρησιμοποιείται στη θεραπεία του μελανώματος του καρκίνου του νεφρού.
 
Η Ελένη Γαλάνη είναι διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, παθολόγος-ογκολόγος στη Β' Ογκολογική Κλινική του Νοσοκομείου Metropolitan 
 
http://ygeia.tanea.gr/default.asp?pid=8&ct=264&articleID=4868&la=1